
古典的な動詞の語形
[BelowTitle コンポーネント]
古典的な動詞の語形について
[BelowToc コンポーネント]
現代ギリシャ語の動詞には、古代ギリシャ語やカサレヴサの影響を受けた文語的な語形が存在します。
文語的な正書法
文語的な語形の一部は、単に正書法(綴り)の違いにすぎません。
従属形の2・3人称単数の語尾は、-ει の代わりに -η と綴られることがあります。また、1人称複数では -ομε(現在では -ουμε が一般的)の代わりに -ωμε と綴られることがあります。
これらの綴りは、να などの小辞を伴う場合や、特定の接続詞に続く場合(接続法的用法)に、第一種活用動詞や第二種活用B型動詞の能動現在形にも使われることがあります。
| 通常の綴り | 文語的な綴り |
|---|---|
| -ει(2・3人称単数) | -η |
| -ομε / -ουμε(1人称複数) | -ωμε |
δικαιούμαι 型動詞
現代ギリシャ語には、完全なパラダイムを持たない第二種活用(語末アクセント型)動詞があります。δικαιούμαι「〜する権利がある」はその代表例で、受動現在形のみが使われます。
受動現在形
| 単数 | 複数 | |
|---|---|---|
| 1人称 | δικαιούμαι | δικαιούμαστε |
| 2人称 | δικαιούσαι | δικαιούστε |
| 3人称 | δικαιούται | δικαιούνται |
1人称複数 δικαιούμεθα、2人称複数 δικαιούσθε という形もありますが、非常にフォーマルです。
非完結過去形はまれで、είχα το δικαίωμα「私は権利を持っていた」のような迂言的な表現で代用されることが多いです。この動詞は完結形を持ちません。
υποχρεούμαι「〜する義務がある」も同様の活用をします(υποχρεώνομαι のフォーマルな代替形)。非完結過去形は非常にまれで、ήμουν υποχρεωμένος「私は義務があった」のような迂言的な表現が使われます。
受動完結過去の文語形
受動完結過去には文語的な語尾があります。以下は στέλνω「送る」の文語形 εστάλην「送られた」(通常形は στάλθηκα)の活用です。
| 単数 | 複数 | |
|---|---|---|
| 1人称 | εστάλην | εστάλημεν |
| 2人称 | εστάλης | εστάλητε |
| 3人称 | εστάλη | εστάλησαν |
3人称(単数・複数)以外の形はまれです。この形態が見られる動詞には以下のようなものがあります。
- εκλέγω「選出する」→ εξελέγην「選出された」
- εκπλήττω「驚かせる」→ εξεπλάγην「驚いた」
- υφίσταμαι「被る」→ υπέστην「被った」(-ίσταμαι の派生動詞も同様)
不規則動詞表で -ην で終わる受動完結過去形は、このパターンに従います。ただし、すべての人称で形が存在するとは限りません。
θέτω とその派生動詞
θέτω「置く、提起する」は古代ギリシャ語の τίθημι に由来します。能動形は規則的で、完結過去は έθεσα、完了形は έχω θέσει です。
派生動詞:αναθέτω「委任する」、διαθέτω「配置する」、εκθέτω「陳列する」、καταθέτω「預ける」、μεταθέτω「移す」、παραθέτω「引用する」、προσθέτω「加える」、συνθέτω「構成する」、υποθέτω「仮定する」
これらの動詞は、ストレスがその音節に置かれる場合、内部オーグメントを取ります(例:εξέθεσα)。
受動形
受動形は能動形とは異なる形態を持ちます。
受動現在形
| 単数 | 複数 | |
|---|---|---|
| 1人称 | τίθεμαι | τιθέμεθα |
| 2人称 | τίθεσαι | τίθεσθε |
| 3人称 | τίθεται | τίθενται |
1人称複数と2人称複数はまれです。
受動非完結過去形
3人称以外はほとんど使われません。
| 単数 | 複数 | |
|---|---|---|
| 3人称 | ετίθετο | ετίθεντο |
その他の受動形
- 完結過去:τέθηκα
- 従属形:τεθώ
- 完了形:έχω τεθεί
- 現在分詞:τιθέμενος
- 完了分詞:τεθειμένος
-ιστώ 型動詞
古代ギリシャ語の ίστημι「立てる」に由来する動詞は、-ιστώ で終わる第二種活用A型動詞です。
派生動詞:αντικαθιστώ「取り替える」、αποκαθιστώ「復旧する」、εγκαθιστώ「設置する」、εφιστώ「注意を向けさせる」、καθιστώ「〜の状態にする」、συνιστώ「推薦する」
καθιστώ の θ や εφιστώ の φ は、古代ギリシャ語の ἵστημι の語頭にあった有気音(h の音)の影響です。接頭辞 κατα- の τ や επι- の π が有気音化して θ、φ になりました。完結過去では有気音が作用しないため、κατέστησα のように元の子音に戻ります。
能動完結過去(καθιστώ の例)
| 単数 | 複数 | |
|---|---|---|
| 1人称 | κατέστησα | καταστήσαμε |
| 2人称 | κατέστησες | καταστήσατε |
| 3人称 | κατέστησε | κατέστησαν |
受動現在形
| 単数 | 複数 | |
|---|---|---|
| 1人称 | καθίσταμαι | — |
| 2人称 | καθίστασαι | — |
| 3人称 | καθίσταται | καθίστανται |
受動非完結過去形
3人称のみ使われます。
| 単数 | 複数 | |
|---|---|---|
| 3人称 | καθίστατο | καθίσταντο |
受動完結過去形
| 単数 | 複数 | |
|---|---|---|
| 1人称 | κατέστην | — |
| 2人称 | κατέστης | — |
| 3人称 | κατέστη | κατέστησαν |
その他の受動形
- 従属形:καταστώ
- 現在分詞:καθιστάμενος
- 完了分詞:κατεστημένος
受動形のみで使われる動詞もあります。
- υφίσταμαι「存在する」「被る」
- συνίσταται「〜から成る」(3人称のみ、複数形は συνίστανται)
δύναμαι
δύναμαι「〜できる」はフォーマルな異態動詞で、καθίσταμαι と同じ語尾を持ちます。
| 単数 | 複数 | |
|---|---|---|
| 1人称 | δύναμαι | δυνάμεθα |
| 2人称 | δύνασαι | δύνασθε |
| 3人称 | δύναται | δύνανται |
[BelowArticle コンポーネント]