🏃

完結語幹の形成(第一種活用)

公開:

[BelowTitle コンポーネント]

第一種活用動詞の完結語幹の形成パターン

[BelowToc コンポーネント]

概要

完結語幹は、能動・受動の完結過去形、従属形、完結命令形、および完了時制を作るために必要です。

このページでは、第一種活用動詞(語末から2番目の音節にアクセントがある動詞)の完結語幹の形成パターンをまとめています。各パターンは非完結語幹の末尾に基づいて分類されており、(a) 非完結語幹の末尾、(b) 能動完結語幹の末尾、(c) 受動完結語幹の末尾を示しています。

接頭辞を付けた派生動詞は、元の動詞と同じパターンに従います。たとえば ανελκύω「引き上げる」、καθελκύω「進水させる」、προσελκύω「引きつける」は、いずれも ελκύω「引く」と同じ語幹変化をします。

パターンに従わない動詞(語幹の母音が変わるもの、別の語幹を使うもの)については、不規則動詞表を参照してください。

動詞の前の†印は、受動完結形を持たないことを示します。

一覧

非完結語幹能動完結受動完結
母音(ε以外)σστ
母音(ε以外)σθ
εευσευστ
唇音
β/π/πτ/φ/φτ
ψφτ
αυ/ευαψ/εψαυτ/ευτ
αυ/ευαυσ/ευσαυτ/ευτ
軟口蓋音
γ/γγ/κ/χ/χν
ξχτ
歯音
δ/θ
σστ
σσ/ττξχτ
ζσστ
ζξχτ
母音+νσθ
母音+νσστ
母音+ννθ
母音+νννθ
αινανανθ
αιναναθ
αινυνなし
αιν消失不規則/なし
αινασなし
αιν/ανησηθ
αρ/ιραρισ/ιρισαριστ/ιριστ

母音語幹

母音(-ε-以外)→ -σ- / -στ-

非完結語幹が -ε- 以外の母音で終わる動詞。受動完結語幹は、よりフォーマルな -σθ- となることもあります。

非完結σε ί
能動完結έσε ισ
受動完結σε ίστ -ηκα
  • ακούω「聞く」
  • αντικρούω「反論する」
  • αποκλείω「排除する」
  • ελκύω「引く」
  • σείω「振る」
  • †προσκρούω「衝突する、違反する」
  • †υπακούω「従う」

異態動詞:

  • συγκρούομαι「衝突する」

母音(-ε-以外)→ -σ- / -θ-

非完結語幹が -ε- 以外の母音で終わる動詞で、受動完結語幹が -θ- となるもの。

非完結ιδρ ύ
能動完結ίδρ υσ
受動完結ιδρ ύθ -ηκα
  • αναλύω「分析する」
  • απολύω「解雇する」
  • διανύω「横断する」
  • ενισχύω「強化する」
  • ιδρύω「設立する」
  • μηνύω「告発する」
  • συνδέω「接続する」
  • †δύω「沈む(太陽など)」
  • †ισχύω「有効である」

異態動詞:

  • αναδύομαι「浮上する」
  • υποδύομαι「〜の役を演じる」

-ε- → -ευσ- / -ευστ-

非完結語幹が -ε- で終わる動詞。

非完結εμπν έ
能動完結ενέπν ευσ
受動完結εμπν εύστ -ηκα
  • εμπνέω「鼓舞する」
  • †απορρέω「由来する」
  • †καταρρέω「崩壊する」
  • †πλέω「浮かぶ、航行する」
  • †πνέω「吹く(風が)」
  • †ρέω「流れる」

子音語幹(唇音・軟口蓋音・歯音)

唇音 → -ψ- / -φτ-

非完結語幹が唇音(β, π, πτ, φ, φτ)で終わる動詞。受動完結語幹は、よりフォーマルな -φθ- となることもあります。

非完結βά φ
能動完結έβα ψ
受動完結βά φτ -ηκα
  • αλείφω「塗る」
  • ανάβω「火をつける」
  • ανακαλύπτω「発見する」
  • αποκαλύπτω「明らかにする」
  • βάφω「染める」
  • βλάπτω「害する」
  • γράφω「書く」
  • θάβω「埋める」
  • καλύπτω「覆う」
  • κλέβω「盗む」
  • κρύβω「隠す」
  • ράβω「縫う」
  • στρίβω「ねじる」
  • τρίβω「こする」
  • †λάμπω「輝く」
  • †λείπω「欠けている」

異態動詞:

  • επισκέπτομαι「訪問する」
  • σκέφτομαι「考える」

-αυ-/-ευ- → -αψ-/-εψ- / -αυτ-/-ευτ-

非完結語幹が -αυ- または -ευ- で終わる動詞の多く。受動完結語幹は、よりフォーマルな -αυθ-/-ευθ- となることもあります。

非完結γιατρ εύ
能動完結γιάτρ εψ
受動完結γιατρ εύτ -ηκα
  • αναπαύω「休ませる」
  • δουλεύω「働く」
  • ζηλεύω「うらやむ」
  • κολακεύω「お世辞を言う」
  • μαγειρεύω「料理する」
  • μαζεύω「集める」
  • μπερδεύω「混乱させる」
  • παύω「やめる」
  • πιστεύω「信じる」
  • ταξιδεύω「旅行する」
  • φυτεύω「植える」
  • χορεύω「踊る」
  • †βασιλεύω「沈む(太陽が)」
  • †κινδυνεύω「危険にさらされる」

異態動詞:

  • ονειρεύομαι「夢を見る」

-αυ-/-ευ- → -αυσ-/-ευσ- / -αυτ-/-ευτ-

非完結語幹が -αυ- または -ευ- で終わる動詞で、能動完結語幹が -αυσ-/-ευσ- となるもの。文語由来の動詞が多い。くだけた場面では -αψ-/-εψ- となることもある。受動完結語幹は、よりフォーマルな -αυθ-/-ευθ- となることもあります。

非完結δεσμ εύ
能動完結δέσμ ευσ
受動完結δεσμ εύτ -ηκα
  • αντιπροσωπεύω「代表する」
  • απαγορεύω「禁止する」
  • αποθηκεύω「保存する」
  • δεσμεύω「拘束する」
  • δραπετεύω「逃亡する」
  • εκπαιδεύω「教育する」
  • ερμηνεύω「解釈する」
  • θεραπεύω「治療する」
  • προμηθεύω「供給する」
  • προστατεύω「保護する」
  • †αγορεύω「演説する」
  • †περιοδεύω「巡業する」

異態動詞:

  • διαπραγματεύομαι「交渉する」
  • εκμεταλλεύομαι「利用する」
  • εμπιστεύομαι「信頼する」

軟口蓋音 → -ξ- / -χτ-

非完結語幹が軟口蓋音(γ, γγ, κ, χ, χν)で終わる動詞。受動完結語幹は、よりフォーマルな -χθ- となることもあります。

非完結διδά σκ
能動完結δίδα ξ
受動完結διδά χτ -ηκα
  • ανοίγω「開ける」
  • αποδείχνω「証明する」
  • δείχνω「見せる」
  • διαλέγω「選ぶ」
  • διδάσκω「教える」
  • διώχνω「追い出す」
  • ελέγχω「管理する」
  • μπλέκω「絡ませる」
  • πλέκω「編む」
  • ρίχνω「投げる」
  • σφίγγω「締める」
  • τυλίγω「巻く」
  • φτιάχνω「作る」
  • ψάχνω「探す」
  • †αντέχω「耐える」
  • †τρέχω「走る」

異態動詞:

  • δέχομαι「受け取る」
  • αποδέχομαι「受け入れる」

歯音 → -σ- / -στ-

非完結語幹が歯音(δ, θ)で終わる動詞。受動完結語幹は、よりフォーマルな -σθ- となることもあります。

非完結πεί θ
能動完結έπει σ
受動完結πεί στ -ηκα
  • αλέθω「挽く」
  • διαψεύδω「否定する」
  • πείθω「説得する」
  • πλάθω「形作る」
  • †κλώθω「紡ぐ」
  • †νιώθω「感じる」
  • †σπεύδω「急ぐ」

-σσ-/-ττ- → -ξ- / -χτ-

非完結語幹が -σσ- または -ττ- で終わる動詞。受動完結語幹は、よりフォーマルな -χθ- となることもあります。

非完結αναπτύ σσ
能動完結ανέπτυ ξ
受動完結αναπτύ χθ -ηκα
  • αναπτύσσω「発展させる」
  • ανταλλάσσω「交換する」
  • απαλλάσσω「免除する」
  • εισπράττω「徴収する」
  • κηρύσσω「宣言する」
  • πλήττω「退屈させる、打つ」
  • συντάσσω「編纂する」
  • †φρίττω「ぞっとする」

異態動詞:

  • εξελίσσομαι「発展する」

-ζ- 語幹

-ζ- → -σ- / -στ-

非完結語幹が -ζ- で終わる動詞の大多数。受動完結語幹は、よりフォーマルな -σθ- となることもあります。

非完結εξετά ζ
能動完結εξέτα σ
受動完結εξετά στ -ηκα
  • αδειάζω「空にする」
  • αναγκάζω「強いる」
  • αναγνωρίζω「認識する」
  • βασίζω「基づかせる」
  • βιάζω「強制する」
  • βράζω「沸かす」
  • γεμίζω「満たす」
  • δανείζω「貸す」
  • διαβάζω「読む」
  • εξετάζω「調べる」
  • κουράζω「疲れさせる」
  • πιέζω「押す」
  • σώζω「救う」
  • χωρίζω「分ける」
  • †αξίζω「価値がある」
  • †αρχίζω「始める」

異態動詞:

  • αγωνίζομαι「戦う」
  • εργάζομαι「働く」
  • φαντάζομαι「想像する」

-ζ- → -ξ- / -χτ-

非完結語幹が -ζ- で終わる動詞の一部。受動完結語幹は、よりフォーマルな -χθ- となることもあります。

非完結αλλά ζ
能動完結άλλα ξ
受動完結αλλά χτ -ηκα
  • αγγίζω「触れる」
  • αλλάζω「変える」
  • αρπάζω「つかむ」
  • διατάζω「命令する」
  • κοιτάζω「見る」
  • παίζω「遊ぶ」
  • πειράζω「困らせる」
  • στηρίζω「支える」
  • σφάζω「屠殺する」
  • ταράζω「かき乱す」
  • τινάζω「振る」
  • τρομάζω「怖がらせる」
  • φράζω「塞ぐ」
  • φωνάζω「叫ぶ」
  • †νυστάζω「眠い」
  • †τσούζω「刺す」

-ν- 語幹

母音+ν → -σ- / -θ-

非完結語幹が母音+ν で終わる動詞で、能動完結語幹が -σ-、受動完結語幹が -θ- となるもの。-ώνω で終わる動詞の大多数がこのパターンに属する。

非完結ντύ ν
能動完結έντυ σ
受動完結ντύ θ -ηκα
  • ακυρώνω「無効にする」
  • απλώνω「広げる」
  • αφιερώνω「捧げる」
  • βεβαιώνω「確認する」
  • γδύνω「脱がせる」
  • δένω「結ぶ」
  • λύνω「解く」
  • ντύνω「着せる」
  • σηκώνω「持ち上げる」
  • στήνω「立てる」
  • στρώνω「敷く」
  • χάνω「失う」
  • χύνω「注ぐ」
  • ψήνω「焼く」

異態動詞:

  • καμώνομαι「〜のふりをする」

母音+ν → -σ- / -στ-

非完結語幹が母音+ν で終わる動詞で、受動完結語幹が -στ- となるもの。

非完結κλεί ν
能動完結έκλει σ
受動完結κλεί στ -ηκα
  • ζώνω「帯を締める」
  • κλείνω「閉める」
  • ξύνω「掻く」
  • πιάνω「捕まえる」
  • σβήνω「消す」
  • φτύνω「唾を吐く」
  • †φτάνω「着く」

母音+ν → -ν- / -θ-

非完結語幹が母音+ν で終わる動詞で、能動完結語幹も -ν- のままのもの。

非完結κρί ν
能動完結έκρι ν
受動完結κρί θ -ηκα
  • ανακρίνω「尋問する」
  • διακρίνω「区別する」
  • κρίνω「判断する」
  • †κλίνω「傾く」

異態動詞:

  • ανταποκρίνομαι「対応する」

母音+ν → -ν- / -νθ-

非完結語幹が母音+ν で終わる動詞で、受動完結語幹が -νθ- となるもの。

非完結ενθαρρύ ν
能動完結εν(ε)θάρρυ ν
受動完結ενθαρρύ νθ -ηκα
  • αμβλύνω「鈍くする」
  • απευθύνω「宛てる」
  • αποθαρρύνω「落胆させる」
  • απομακρύνω「遠ざける」
  • διευθύνω「管理する」
  • διευκολύνω「容易にする」
  • διευρύνω「広げる」
  • ελαφρύνω「軽くする」
  • ενθαρρύνω「励ます」
  • μολύνω「汚染する」
  • οξύνω「鋭くする」
  • σμικρύνω「縮小する」
  • †βραδύνω「遅らせる」

異態動詞:

  • αισθάνομαι「感じる」
  • αμύνομαι「防御する」

-αιν- 語幹

-αιν- → -αν- / -ανθ-

非完結語幹が -αιν- で終わる動詞で、能動完結語幹が -αν-、受動完結語幹が -ανθ- となるもの。

非完結εξυγι αίν
能動完結εξυγί αν
受動完結εξυγι άνθ -ηκα
  • απολυμαίνω「消毒する」
  • εξυγιαίνω「健全にする」
  • επισημαίνω「指摘する」
  • θερμαίνω「温める」
  • λευκαίνω「白くする」
  • ξηραίνω「乾かす」
  • ρυπαίνω「汚染する」
  • σημαίνω「意味する」
  • υφαίνω「織る」
  • †ανασαίνω「呼吸する」
  • †πεθαίνω「死ぬ」

異態動詞:

  • κυμαίνομαι「変動する」

-αιν- → -αν- / -αθ-

非完結語幹が -αιν- で終わる動詞で、受動完結語幹が -αθ- となるもの。

非完結τρελ αίν
能動完結τρέλ αν
受動完結τρελ άθ -ηκα
  • βουβαίνω「黙らせる」
  • γλυκαίνω「甘くする」
  • ζεσταίνω「温める」
  • κουφαίνω「聾にする」
  • μαραίνω「しおれさせる」
  • ξεραίνω「乾かす」
  • πικραίνω「苦くする」
  • τρελαίνω「狂わせる」
  • ψυχραίνω「冷やす」
  • †γιαίνω「治る」

異態動詞:

  • σιχαίνομαι「嫌う」

-αιν- → -υν- / なし

非完結語幹が -αιν- で終わる動詞で、能動完結語幹が -υν- となり、受動完結形を持たないもの。これらの動詞の一部には -υν- 語幹の文語形があり、その場合は「母音+ν → -ν- / -νθ-」型に従い、受動完結 -υνθ- を持つこともある。

非完結βαρ αίν
能動完結βάρ υν
受動完結なし
  • †ακριβαίνω「高くなる」
  • †βαθαίνω「深くする」
  • †βαραίνω「重くする」
  • †κονταίνω「短くする」
  • †μακραίνω「長くする」
  • †μικραίνω「小さくする」
  • †ομορφαίνω「美しくする」
  • †παχαίνω「太らせる」
  • †πλαταίνω「広げる」
  • †σκληραίνω「硬くする」

-αιν- → 消失 / 不規則またはなし

非完結語幹が -αιν- で終わる動詞で、能動完結語幹で -αιν- が消失するもの。受動完結形は不規則または存在しない。

非完結μαθ αίν
能動完結έμαθ-α
受動完結μαθ εύτ -ηκα

μαθαίνω の受動完結は μαθεύομαι「知られる」の受動完結語幹による。

  • μαθαίνω「学ぶ」
  • †αποτυχαίνω「失敗する」
  • †καταλαβαίνω「理解する」
  • †λαβαίνω「取る」
  • †παθαίνω「被る」
  • †πετυχαίνω「成功する」
  • †πηγαίνω「行く」
  • †προλαβαίνω「間に合う」
  • †τυχαίνω「偶然〜する」

-αιν- → -ασ- / なし

非完結語幹が -αιν- で終わる動詞で、能動完結語幹が -ασ- となり、受動完結形を持たないもの。

非完結χορτ αίν
能動完結χόρτ ασ
受動完結なし
  • †αποσταίνω「疲れる」
  • †προφταίνω「間に合う」
  • †σωπαίνω「黙る」
  • †χορταίνω「満腹になる」

-αιν-/-αν- → -ησ- / -ηθ-

非完結語幹が -αιν- または -αν- で終わる動詞で、能動完結語幹が -ησ-、受動完結語幹が -ηθ- となるもの。

非完結αυξ άν
能動完結αύξ ησ
受動完結αυξ ήθ -ηκα
  • ανασταίνω「復活させる」
  • αυξαίνω / αυξάνω「増やす」
  • παρασταίνω「描写する」
  • †αμαρταίνω / αμαρτάνω「罪を犯す」
  • †αρρωσταίνω「病気になる」
  • †βλασταίνω / βλαστάνω「芽を出す」
  • †ολισθαίνω「滑る」

-αρ-/-ιρ- 語幹

-αρ-/-ιρ- → -αρισ-/-ιρισ- / -αριστ-/-ιριστ-

子音に続く -αρ- または -ιρ- で終わる動詞(外来語由来が多い)。能動完結語幹の -αρισ-/-ιρισ- は完結過去形の1/2/3人称単数と3人称複数のみで使われ(例:παρκάρισα, παρκάρισες, παρκάρισε, παρκάρισαν)、πάρκαρα なども可。他の完結形(παρκάραμε, θα παρκάρουν, έχω παρκάρει, πάρκαρε)は非完結と同じ語幹を使う。

非完結σοκ άρ
能動完結σοκ άρισ -α / σόκ αρ
受動完結σοκ αρίστ -ηκα
  • καμουφλάρω「偽装する」
  • μπλοκάρω「封鎖する」
  • πακετάρω「梱包する」
  • προβάρω「試着する」
  • σερβίρω「給仕する」
  • σοκάρω「衝撃を与える」
  • τρακάρω「衝突する」
  • τσεκάρω「確認する」
  • φρεσκάρω「リフレッシュする」
  • †παρκάρω「駐車する」
  • †φλερτάρω「いちゃつく」
  • †φρενάρω「ブレーキをかける」

[BelowArticle コンポーネント]