
完結語幹の形成(第二種活用)
公開:
[BelowTitle コンポーネント]
第二種活用動詞の完結語幹の形成パターンと受動完結語幹の音韻
[BelowToc コンポーネント]
概要
このページでは、第二種活用動詞(語末の音節にアクセントがある動詞)の完結語幹の形成パターンをまとめています。
第二種活用には、能動現在形の活用によってA型とB型の2種類があります(詳しくは第二種活用の活用表を参照)。以下のリストでは、A型(またはA/B両型)に従う動詞には (A) または (A/B) の印を付けています。印のない動詞はB型です。ただし、A型・B型の大多数は同じ規則的なパターン(最初のパターン)で完結語幹を形成します。
動詞の前の†印は、受動完結形を持たないことを示します。
一覧
| 能動完結 | 受動完結 |
|---|---|
| ησ | ηθ |
| ασ | αστ |
| εσ | εστ |
| εσ | εθ |
| αξ | αχτ |
| ηξ | ηχτ |
| 子音+ν → ασ | αστ |
-ησ- / -ηθ-
第二種活用動詞の大多数がこのパターンに従います。
| 非完結 | γενν ώ |
| 能動完結 | γένν ησ -α |
| 受動完結 | γενν ήθ -ηκα |
- αγνοώ「無視する」
- †αγρυπνώ (A)「起きている」
- ακουμπώ (A)「寄りかかる」
- απαντώ (A)「答える」
- γεννώ (A)「産む」
- †γλεντώ (A)「楽しむ」
- †ξυπνώ (A)「目覚める」
- ομολογώ「告白する」
- παρατώ (A)「見捨てる」
- προτιμώ (A)「好む」
- φιλώ (A/B)「キスする」
異態動詞:
- αναρωτιέμαι (A)「〜かしらと思う」
- αρνούμαι「拒否する」
- ασχολούμαι「〜に従事する」
- μιμούμαι「まねる」
-ασ- / -αστ-
| 非完結 | κρεμ ώ |
| 能動完結 | κρέμ ασ -α |
| 受動完結 | κρεμ άστ -ηκα |
- (αντ)ανακλώ (A)「反射する」
- †αντιδρώ (A)「反応する」
- αποσπώ (A)「引き離す」
- γελώ (A)「笑う、だます」
- διαθλώ (A)「屈折させる」
- διασπώ (A)「分裂させる」
- †διψώ (A)「のどが渇く」
- †δρω (A)「行動する」
- †επιδρώ (A)「影響を与える」
- κρεμώ (A)「吊るす」
- ξεγελώ (A)「だます」
- †ξεσπώ (A)「爆発する」
- †πεινώ (A)「空腹である」
- †σχoλώ (A)「仕事を終える」
- χαλώ (A)「壊す」
- †χαμογελώ (A)「微笑む」
- †ωχριώ (A)「青ざめる」
異態動詞:
- καταριέμαι (A)「呪う」
-εσ- / -εστ-
| 非完結 | αποτελ ώ |
| 能動完結 | αποτέλ εσ -α |
| 受動完結 | αποτελ έστ -ηκα |
- αποτελώ「構成する」
- αρκώ「十分である」
- †διαρκώ「続く」
- †διατελώ「〜の状態にある」
- καλώ「呼ぶ」(派生語については不規則動詞表を参照)
- †καρτερώ (A/B)「待つ」
- †μπορώ「〜できる」
- συντελώ「貢献する」
- τελώ「執り行う」
- †χωρώ (A/B)「収容する、入る」
-εσ- / -εθ-
| 非完結 | επαιν ώ |
| 能動完結 | επαίν εσ -α |
| 受動完結 | επαιν έθ -ηκα |
- αναιρώ「反駁する」
- αφαιρώ「取り除く」
- †βαρώ (A)「打つ、鳴る」
- διαιρώ「分割する」
- εξαιρώ「除外する」
- επαινώ「賞賛する」
- καταφρονώ「軽蔑する」
- †πονώ (A/B)「痛む」
- στενοχωρώ「悲しませる」(-ησ-, -ηθ- もあり)
- φορώ (A)「着る」
異態動詞:
- βαριέμαι (A)「退屈する」
- παραπονιέμαι (A)「不満を言う」
-αξ- / -αχτ-
| 非完結 | κοιτ ώ |
| 能動完結 | κοίτ αξ -α |
| 受動完結 | κοιτ άχτ -ηκα |
- βαστώ (A)「耐える」
- κοιτώ (A)「見る」(第一種活用の κοιτάζω も参照)
- †λυσσώ (A)「激怒する」
- πετώ (A)「投げる、飛ぶ」
-ηξ- / -ηχτ-
| 非完結 | τραβ ώ |
| 能動完結 | τράβ ηξ -α |
| 受動完結 | τραβ ήχτ -ηκα |
- βαστώ (A)「耐える」(-αξ- / -αχτ- 型のほうが一般的)
- †βoγκώ (A)「うめく」
- βουτώ (A)「飛び込む」
- †βροντώ (A)「雷が鳴る」(能動完結 -ησ- もあり)
- ζουλώ (A)「絞る」(能動完結 -ησ- もあり)
- πηδώ (A)「跳ぶ」(能動完結 -ησ- もあり)
- ρουφώ (A)「吸う」
- σκουντώ (A)「つつく」(能動完結 -ησ- もあり)
- τραβώ (A)「引く」
- †φυσώ (A)「吹く」
- †χυμώ (A)「突進する」(能動完結 -ησ- もあり)
子音+ν → -ασ- / -αστ-
非完結語幹が子音+ν で終わる動詞。
| 非完結 | ξεχν ώ |
| 能動完結 | ξέχ ασ -α |
| 受動完結 | ξεχ άστ -ηκα |
- †γερνώ (A)「年を取る」
- κερνώ (A)「おごる」
- ξεπερνώ (A)「超える」
- ξεχνώ (A)「忘れる」
- †ξερνώ (A)「吐く」
- περνώ (A)「通る」
受動完結語幹の音韻
受動完結語幹には、よりフォーマルな代替形があります。
| 口語形 | 文語形 |
|---|---|
| -στ-(-ευστ- を含む) | -σθ-(-ευσθ- を含む) |
| -φτ-(-αυτ-, -ευτ- を含む) | -φθ-(-αυθ-, -ευθ- を含む) |
| -χτ- | -χθ- |
口語形(-στ-, -φτ-, -χτ-)と文語形(-σθ-, -φθ-, -χθ-)のどちらを使うかは、いくつかの要因によって決まります。
-
動詞自体の性質:口語的な動詞は口語形を、文語由来の動詞は文語形を取りやすい
- 口語形:σβήστηκε「消された」
- 文語形:κατασκευάσθηκε「製造された」
-
文語的な形態要素の存在:オーグメントや文語的な語尾(受動完結過去の3人称単数・複数形など)を伴う場合は文語形になりやすい
- ελέχθη「言われた」
- συνελήφθησαν「逮捕された」
-
同一語内の他の文語的子音群:語中に文語由来の子音群がある場合は文語形になりやすい
- αναπτύχθηκε「発展させられた」(πτ は文語由来を示す)
実際の使用では、どちらの形が一般的かは動詞によって異なり、個人の好みや文体も影響します。両形が併用される動詞もあれば、一方の形が定着している動詞もあります。
[BelowArticle コンポーネント]